نحوه ملاقات فرزند پس از طلاق و جدایی پدر و مادر

بر اساس قانون مدنی هر کدام از والدین (پدر و مادر) که کودک تحت حضانت و سرپرستی او نیست، حق ملاقات کودک خود را دارد. تعیین زمان و مکان ملاقات و سایر جزئیات مربوط به آن، در صورت اختلاف بین والدین با دادگاه می‌باشد. با توجه به این ماده، هر یک از والدین این حق را دارند که در فواصل معین با کودک خود ملاقات کنند و حتی فساد اخلاقی مادر یا پدر هم باعث نمی‌شود از ملاقات او با فرزندش جلوگیری شود، بلکه تدارکات لازم برای ملاقات در محیط مناسب و با حضور اشخاص مورد اعتماد مهیا خواهد شد.

اگر پدر یا مادر به دفعات و چندین بار مانع ملاقات مادر با فرزندان شود، مادر می‌تواند موضوع سلب (گرفتن) صلاحیت پدر برای نگهداری از فرزندان را پس از مراجعه به وکیل طلاق در دادگاه مطرح نماید.

 

وکیل طلاق

توافق در ملاقات فرزند پس از طلاق و جدایی

در صورتی که میان پدر و مادر درباره مدت ملاقات و نحوه آن توافق شده باشد، بر اساس همان توافق عمل می‌شود. اما در صورت نداشتن توافق، دادگاه در حکم خود مدت ملاقات و نحوه آن را برای کسی که حق حضانت فرزند را ندارد، تعیین می‌نماید.

معمولاً دادگاه‌ها یک روز یا دو روز از آخر هفته را برای ملاقات با فرزند اختصاص می‌دهند و گفته می‌شود ملاقات بیش از این با شخصی که حضانت و سرپرستی را به عهده ندارد، موجب اختلال در حضانت و دوگانگی در تربیت کودک می‌شود.

سلب (گرفتن) کلی حق ملاقات فرزند

سلب کلی حق ملاقات از پدر یا مادری که حضانت به عهده او نیست برخلاف قانون مدنی است و دادگاه نمی‌تواند به آن حکم بدهد.

با این حال اگر ملاقات با پدر یا مادری که حضانت به عهده او نیست واقعاً برای مصلحت کودک مضر باشد، دادگاه می‌تواند زمان‌های ملاقات را طولانی‌تر کند، مثلاً به جای هفته‌ای یک بار، ماهی یک بار یا هر شش ماه یک بار تعیین کند یا ملاقات با حضور اشخاص ثالث (سوم) باشد.

تنها با حکم دادگاه می‌توان مانع از ملاقات پدر یا مادری که حضانت بر عهده‌ی او نیست شد. البته زمانی که ملاقات خطر جانی برای فرزند داشته باشد و پدر یا مادر حالت خطرناک روانی داشته باشند، برای جلوگیری از صدمه به فرزند، می‌توان با حکم دادگاه مانع از دیدار یکی از والدین (پدر و مادر) که دچار چنین مشکلی هستند، شد.

نمونه دادخواست سلب (گرفتن) حضانت فرزند از مادر

ریاست محترم مجتمع قضایی دادگاه حقوقی عمومی، شعبه خانواده / محل اقامت خوانده

با سلام، احترماً:

به استحضار می‌رسانم، اینجانب ...................... فرزند ...................... به شماره شناسنامه .................... در تاریخ  /  /   در دفتر رسمی ازدواج و طلاق به شماره ثبت .................. با خانم/ آقای ................. فرزند ............... اقدام به عقد نکاح (ازدواج) دائم نمودیم که ماحصل (نتیجه) عقد نکاح دائم و زندگی مشترک با مشارالیه، فرزند دختر/ پسر به نام ................... گردید.

با توجه به اینکه بعد از صدور حکم طلاق / یا تعیین مسکن جداگانه/، به حکم دادگاه، حضانت (سرپرستی) فرزند مشترک ما با خانم .................... تعیین گردیده است، ایشان با توجه به ماده‌ی 1170 قانون مدنی در مدت حضانت فرزند که با خانم ....................  به عنوان مادر طفل (فرزند) بوده است، مبتلا به جنون (دیوانگی) شده/ یا ازدواج کرده است / یا توانایی و تمکن مالی لازم به جهت نگهداری فرزند را ندارد/ .

لذا از دادگاه محترم تقاضا دارم با توجه به موارد مصرح (روشن) که دلایل اثبات آن، پیوست دادخواست گردیده است، پس از احراز (مشخص شدن) موارد مزبور (مورد نظر)، مراتب قانونی را به جهت صدور حکم مبنی بر سلب حضانت فرزند از خانم (مادر طفل) ...................... و صدور حکم حضانت به نام اینجانب نسبت به فرزند / فرزندان، به نام ...................... را لحاظ و اقدام بفرمایید.

آیا می‌توان برای حضانت و سرپرستی کودک دستمزد مطالبه و درخواست نمود؟.

بر اساس ماده 1172 قانون مدنی از آن جایی که حضانت هم حق و هم تکلیف پدر و مادر است، بنابراین پدر یا مادر در نگهداری از فرزند به تکلیف قانونی خود عمل می‌کند و برای انجام این وظیفه قانونی حق مطالبه و درخواست دستمزد ندارد. اگر حضانت و نگهداری کودک به شخصی غیر از پدر و مادر واگذار شود اجرت و دستمزد حضانت ابتدائاً با پدر است و اگر پدر فوت شود به عهده مادر خواهد بود.

 

شرایط دریافت اجرت‌المثل ایام زوجیت (زناشویی)

1- باید توجه داشت که اجرت‌المثل در طول شرط مالی ضمن عقد ازدواج در مورد کارهای زوجه (زن) در امر خانه‌داری و نیز در طول اجرت‌المسمی است. یعنی اگر زن در امور خانه‌داری، شرط ضمن عقد داشته باشد، اجرت‌المثل به او تعلق نخواهد گرفت.

2- زوجه نباید در انجام کارها قصد تبرع و رایگان داشته باشد، چنانچه در انجام کارهای خانه‌داری از ابتدا قصد و نیت رایگان داشته باشد، نمی‌تواند اجرت‌المثل ایام زوجیت را دریافت نماید.

3- درخواست طلاق و جدایی باید از سوی زوجه (زن) نباشد و باید شوهر قصد طلاق داشته باشد. چنانچه قصد طلاق از سوی شوهر، ناشی از تخلف زن از وظایف همسری یا بدرفتاری زوجه باشد، در این صورت نیز اجرت‌المثل به زن تعلق نخواهد گرفت.

زوجه ممکن است در زندگی مشترک در مقابل انجام کارها قصد دریافت هیچ وجهی را نداشته باشد. و شوهر باید بتواند این امر را در دادگاه اثبات نماید که زن کارها را به قصد رایگان انجام داده است.

چنانچه زوجه کارهایی را که شرعاً بر عهده وی نبوده، و به دستور زوج (مرد) و با نداشتن قصد تبرع و رایگان انجام داده باشد و برای دادگاه نیز ثابت شود، دادگاه اجرت‌المثل کارهای انجام‌گرفته را محاسبه و به پرداخت آن از سوی شوهر حکم می‌کند.

اصل عدم تبرع چیست؟

محکم‌ترین مبنا بر تأسیس نحله و اجرت‌المثل ایام زوجیت (زناشویی) اصل عدم تبرع است. هرگاه شخصی مال خود را به دیگری تسلیم نماید یا دیگری را از منافع کار خویش بهره‌مند نماید، فرض بر عدم تبرع (غیررایگان) است و نباید عمل فرد را به قصد تملیک (مالک گرداندن) و بخشش دانست. این معنای اصل «عدم تبرع» می‌باشد. حقوقدانان همگی بر این قولند که عقد هبه (بخشش) نیاز به قصد بخشیدن و احسان دارد. تملیک نیز عملی ارادی است و وصف آن نیز تابع نیت و انگیزه‌ی تملیک کننده است که در نهایت به رضایت طرفین منتهی می‌شود.

عواقب قانونی عدم پرداخت اجرت‌المثل ایام زوجیت

چنانچه دادگاه مرد را ملزم به پرداخت اجرت‌المثل به همسر (زن) خود نماید و مرد آن را پرداخت نکند زن می‌تواند بر اساس قانون برای رسیدن به حق خود برای دریافت اجرت‌المثل ایام زوجیت (زناشویی) اقدام نماید.

برای زوجه (زن) امکان درخواست اعمال مواد 2 و 3 قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی وجود دارد.

بر اساس ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی، محکوم‌له (زن) می‌تواند درخواست توقیف اموال محکوم‌علیه (مرد) را برای دریافت طلب خود از دادگاه داشته باشد.

همچنین در ماده ۳ این قانون پیش‌بینی شده است که اگر امکان دریافت محکوم‌به (اجرت‌المثل ایام زوجیت) از روش‌های ذکر شده در این قانون وجود نداشته باشد، محکوم‌علیه به درخواست محکوم‌له تا زمان اجرای حکم و یا پذیرفته شدن ادعای اعسار و ناتوانی مالی مرد در پرداخت اجرت‌المثل و یا اعلام رضایت از سوی محکوم‌له، حبس گردد.

مدت زمان حبس در صورت عدم پرداخت اجرت‌المثل ایام زوجیت

چنانچه مرد به دلیل عدم پرداخت اجرت‌المثل ایام زوجیت و زناشویی حبس گردد، تا زمانی که این دِین و بدهی را پرداخت نکند، همچنان در حبس باقی خواهد ماند ولی برای مرد این امکان وجود دارد که همانند دیگر محکومیت‌های مالی، دادخواست اعسار و ناتوانی مالی و تقسیط را طرح نماید.

درآمدهای هزینه شده در خانه شوهر

در قانون حمایت از خانواده تأکید شده است که اگر زوجه (زن) کارمند باشد و از دستمزد و حقوق ماهیانه خودش در منزل زوج (مرد) مصرف نماید. این مبلغ علاوه بر اجرت‌المثل قابل مطالبه و درخواست است.

بر اساس ماده 30 قانون حمایت از خانواده اجرت‌المثل برای کاری است که زن در خانه شوهرش انجام می‌دهد اما خانمی که شاغل است و حقوق خود را در خانه همسر مصرف کرده است، می‌تواند آن را به طور کامل مطالبه نماید.

بر اساس ماده 30 قانون حمایت از خانواده مصوب سال 1391 در مواردی که زن در دادگاه ثابت کند به امر زوج یا اجازه وی از مال خود برای مخارج متعارف زندگی مشترک که بر عهده زوج است هزینه کرده و مرد نتواند قصد تبرع و رایگان زن را اثبات نماید، زوجه می‌تواند معادل آن را از مرد دریافت نماید.

منبع:
https://sites.psu.edu/bestbuy/2019/07/15/%d9%88%da%a9%db%8c%d9%84-%d8%b7%d9%84%d8%a7%d9%82/